Ăn uống đầy đủ và cân bằng không chỉ giúp bạn khỏe mạnh mà còn mang lại cảm giác thoải mái, tràn đầy năng lượng mỗi ngày. Khi cơ thể được cung cấp đủ dưỡng chất, bạn sẽ có thể hoạt động hiệu quả hơn, duy trì thể trạng tốt và tăng khả năng chống lại bệnh tật.
Để cơ thể hoạt động tốt, chúng ta cần hai nhóm dưỡng chất chính: dưỡng chất đa lượng và dưỡng chất vi lượng. Mỗi nhóm có vai trò khác nhau, nhưng đều rất quan trọng. Vì vậy, một chế độ ăn cân bằng cần có sự đa dạng của cả hai nhóm.
DƯỠNG CHẤT ĐA LƯỢNG
Có 3 nhóm dưỡng chất đa lượng chính:
Carbohydrate (tinh bột và đường)
Protein (chất đạm)
Chất béo
Đây là những nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể.
Hằng ngày, cơ thể liên tục tiêu hao năng lượng cho rất nhiều hoạt động mà chúng ta thậm chí không cần phải suy nghĩ đến, chẳng hạn như hô hấp, tiêu hóa, tuần hoàn máu và duy trì thân nhiệt. Chưa kể đến năng lượng cần thiết cho việc học tập, làm việc, tập luyện và vận động.
Vì vậy, cơ thể cần được cung cấp đủ carbohydrate, protein và chất béo mỗi ngày để duy trì các chức năng thiết yếu và hoạt động hiệu quả.
DƯỠNG CHẤT VI LƯỢNG
Nếu dưỡng chất đa lượng là những “nguồn năng lượng lớn” thì vitamin và khoáng chất chính là những dưỡng chất tuy cần với lượng rất nhỏ nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng.
Chúng được gọi là dưỡng chất vi lượng.
Cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ vitamin và khoáng chất mỗi ngày, nhưng thiếu chúng có thể gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Đặc biệt ở trẻ em, các dưỡng chất này rất cần thiết cho quá trình tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh.
Do cần với lượng ít hơn nhiều so với dưỡng chất đa lượng, chúng ta đôi khi dễ bỏ qua tầm quan trọng của vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, thiếu hụt dưỡng chất vi lượng trong thời gian dài có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu vi chất dinh dưỡng có liên quan đến một số tình trạng thiếu dinh dưỡng phổ biến, chẳng hạn như:
Thiếu sắt → có thể dẫn đến thiếu máu.
Thiếu vitamin D → có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương, góp phần gây còi xương ở trẻ em và loãng xương ở người lớn.
Những thiếu hụt này đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, thể lực và khả năng hoạt động của cơ thể.
ĂN CÀNG NHIỀU MÀU, CÀNG DỄ ĐA DẠNG DƯỠNG CHẤT
Chúng ta có thể hấp thu phần lớn vitamin và khoáng chất từ các loại thực phẩm tự nhiên, đặc biệt là rau củ và trái cây.
Hãy thử nhìn vào màu sắc của thực phẩm trên đĩa ăn. Mỗi màu sắc thường gắn liền với những nhóm hợp chất và dưỡng chất khác nhau.
Ví dụ:
🟠 Màu cam thường gắn với các tiền chất vitamin A.
🟣 Màu tím thường chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa.
🟢 Màu xanh lá thường cung cấp vitamin K, folate và nhiều khoáng chất khác.
🔴 Màu đỏ có thể cung cấp vitamin C và các hợp chất thực vật có lợi.
Vì vậy, thay vì chỉ ăn đi ăn lại một vài loại rau củ quen thuộc, hãy thử thay đổi nhiều loại thực phẩm với nhiều màu sắc khác nhau.
Một bữa ăn càng đa dạng, bạn càng có cơ hội nhận được nhiều loại dưỡng chất khác nhau.
CÓ CẦN UỐNG THÊM THỰC PHẨM BỔ SUNG KHÔNG?
Nhu cầu vitamin và khoáng chất của mỗi người không hoàn toàn giống nhau. Tuy nhiên, nếu bạn có một chế độ ăn đa dạng và cân bằng, kết hợp thực phẩm có nguồn gốc từ cả động vật và thực vật, cơ thể thường có thể nhận được phần lớn dưỡng chất cần thiết từ thực phẩm hằng ngày.
Với những người không sử dụng thực phẩm có nguồn gốc động vật, việc xây dựng một chế độ ăn được tính toán hợp lý và bổ sung một số dưỡng chất cần thiết khi phù hợp có thể giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.
Nếu bạn muốn tối ưu chế độ ăn, đặc biệt khi đang có mục tiêu cụ thể về sức khỏe, tập luyện hoặc dinh dưỡng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có chuyên môn.
Tóm lại
Ăn đủ chất không có nghĩa là ăn thật nhiều.
Điều quan trọng là ăn đa dạng – cân bằng – phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
Hãy bắt đầu từ những điều đơn giản: thêm nhiều loại rau củ quả, thay đổi nguồn protein, lựa chọn chất béo phù hợp và đảm bảo chế độ ăn có đủ các nhóm dưỡng chất. Một cơ thể khỏe mạnh bắt đầu từ những gì bạn đưa vào đĩa ăn mỗi ngày.